تصویب قطعنامه WHA78.15 سازمان جهانی بهداشت در رابطه با بیماری‌های پوستی
بیماری‌های پوستی از شایع‌ترین مشکلات سلامت در جهان هستند و طیف گسترده‌ای از شرایط بالینی را شامل می‌شوند؛ از بیماری‌های عفونی و التهابی گرفته تا بیماری‌های خودایمنی، مادرزادی، مزمن و نادر، تومورهای بدخیم و سرطان‌های پوست و همچنین بیماری‌های مرتبط با عوامل اقلیمی و محیطی.
با وجود شیوع بالا و بار قابل توجه این بیماری‌ها، در بسیاری از نظام‌های سلامت توجه کافی به آن‌ها نشده است. تشخیص دیرهنگام، دسترسی ناکافی به خدمات تخصصی، کمبود نیروی آموزش‌دیده، ضعف در نظام پایش و ثبت داده‌ها، محدودیت دسترسی به دارو و خدمات تشخیصی و همچنین انگ و تبعیض اجتماعی از جمله چالش‌های مهم این حوزه به شمار می‌روند.
در پاسخ به این چالش‌ها، هفتادوهشتمین مجمع جهانی بهداشت در تاریخ ۲۴ مه ۲۰۲۵ قطعنامه WHA78.15 با عنوان «بیماری‌های پوستی به‌عنوان یک اولویت جهانی بهداشت عمومی» را تصویب کرد. این قطعنامه نقطه عطفی در سیاست جهانی سلامت پوست محسوب می‌شود، زیرا بیماری‌های پوستی را به‌عنوان یکی از اولویت‌های متمایز بهداشت عمومی جهانی به رسمیت می‌شناسد.
هدف و اهمیت قطعنامه
هدف اصلی قطعنامه WHA78.15 ایجاد رویکردی جامع و هماهنگ برای پیشگیری، تشخیص، درمان و کنترل بیماری‌های پوستی در سطح جهانی است. این قطعنامه تأکید می‌کند که بیماری‌های پوستی صرفاً مسائل زیبایی یا مراقبت‌های تخصصی نیستند، بلکه می‌توانند پیامدهای جدی بر سلامت جسمی، روان، عملکرد اجتماعی، توانایی کار و کیفیت زندگی افراد داشته باشند.
دامنه بیماری‌های مورد توجه
این قطعنامه اصطلاح «بیماری‌های پوستی» را محدود به موارد خاص نکرده و طیف وسیعی از اختلالات را پوشش می‌دهد، از جمله:
- بیماری‌های عفونی پوست
- بیماری‌های التهابی و خودایمنی
- درماتوزهای مادرزادی
- بیماری‌های مزمن و نادر
- تومورهای بدخیم و سرطان‌های پوست
- بیماری‌های مرتبط با عوامل اقلیمی و محیطی
- بیماری‌های گرمسیری نادیده‌گرفته‌شده با تظاهرات پوستی
- بیماری‌های سیستمیک که با علائم پوستی همراه هستند
رویکردها و شکاف‌های مورد توجه
قطعنامه به مجموعه‌ای از شکاف‌های موجود در نظام‌های سلامت می‌پردازد که عبارتند از:
- تشخیص و درمان ناکافی
- کمبود نیروی انسانی
- ضعف مراقبت‌های اولیه
- دسترسی محدود به دارو و خدمات تشخیصی
- ضعف نظام پایش و داده‌ها
- انگ اجتماعی و تبعیض
راهبردهای اجرایی پیشنهادی
مهم‌ترین درخواست‌ها و پیشنهادهای اجرایی این قطعنامه برای کشورهای عضو شامل موارد زیر است:
- قرار دادن بیماری‌های پوستی در برنامه‌های ملی سلامت
- تقویت خدمات مراقبت‌های بهداشتی اولیه
- آموزش نیروی انسانی حوزه سلامت
- تقویت نظام پایش بیماری‌ها و بهبود مدیریت داده‌ها
- تضمین دسترسی به داروهای ضروری
- تقویت ظرفیت‌های تشخیصی و آزمایشگاهی
- توجه به سلامت روان و کاهش انگ اجتماعی
نقش سازمان جهانی بهداشت
مهم‌ترین اقدام درخواست‌شده از دبیرکل سازمان جهانی بهداشت، تهیه یک برنامه اقدام جهانی برای بیماری‌های پوستی است. هدف این برنامه ایجاد چارچوبی هماهنگ در سطوح جهانی، منطقه‌ای و ملی است که قرار است در هشتادمین مجمع جهانی بهداشت در ماه مه ۲۰۲۷ (اردیبهشت–خرداد ۱۴۰۶) ارائه شود.
چالش‌های احتمالی اجرا
اجرای این قطعنامه با چالش‌هایی روبه‌رو خواهد بود، از جمله:
- محدودیت منابع مالی
- کمبود و توزیع نابرابر نیروی متخصص
- ضعف سیستم اطلاعات سلامت
- پراکندگی برنامه‌های اجرایی و نیاز به یکپارچه‌سازی
- انگ اجتماعی
نتیجه‌گیری
قطعنامه WHA78.15 نقطه عطفی در سیاست جهانی سلامت پوست به شمار می‌رود. این سند با شناسایی بیماری‌های پوستی به‌عنوان اولویت بهداشت عمومی جهانی، توجه کشورها و سازمان جهانی بهداشت را به بار قابل توجه این بیماری‌ها، نابرابری در دسترسی به خدمات، کمبود نیروی انسانی، ضعف نظام‌های پایش و محدودیت دسترسی به دارو و تشخیص جلب کرده است.
موفقیت نهایی این قطعنامه به توانایی کشورها در تبدیل مفاد آن به برنامه‌های ملی عملی، تأمین منابع پایدار، تقویت نیروی انسانی، بهبود نظام‌های داده و پایش، تضمین دسترسی عادلانه به دارو و خدمات تشخیصی–درمانی و ارائه مراقبت‌های قابل دسترس در حوزه سلامت پوست بستگی خواهد داشت.
